สีของไทย ความหมายของสีตามประเพณีไทย
สีเสื้อผ้าที่ใช้แต่งตัวและความเชื่อเรื่องสีประจำวัน
สีที่เป็นมงคลและไม่เป็นมงคล ของบุคคลที่เกิดในวันต่าง ๆ ประเพณีการแต่งกายไว้ทุกข์ และสีไว้ทุกข์
สีของไทย
การเรียกชื่อ สีของไทย ในสมัยโบราณ นิยมเรียกเปรียบเทียบกับ สีตามธรรมชาติ เช่นเรียก สีตองอ่อน หรือ สีเขียวอมเหลือง ว่า สีตองอ่อน คือ เอาไปเปรียบเทียบกับ สีของใบตอง หรือใบกล้วย ใบอ่อน ๆ เรียกสีที่ ออกชมพู ว่า สีทับทิม โดยเอาไปเปรียบเทียบกับ สีของเมล็ดใน ผลทับทิม สีเลือดนก เอาไปเปรียบกับ สีเลือดของนก สีเลือดหมู เอาไปเปรียบกับ สีเลือดของหมู สีฟ้า เอาไปเปรียบกับ สีของท้องฟ้า ที่สดใส ปราศจากเมฆ เป็นต้น
ฉะนั้นสีของไทย จึงมีชื่อเรียก ตรงกับ สีตามธรรมชาติ ได้ทุกสี นอกจากนี้ สีที่นำมาใช้ย้อมผ้า ก็เป็นสีที่ได้จาก เปลือกไม้ รากไม้ แก่นไม้ เช่น สีเหลืองได้จาก หัวขมิ้น และดอกคำ เอามาตำย้อมเป็น สีจำปาอ่อน จำปาแก่ และ สีหมากสุก ( ผสมด่าง และมะนาวเล็กน้อย ) ก้านกรรณิกา ย้อมเป็น สีเหลืองอ่อน หรือสีนวลเหลือง ผิวมะกรูด ย้อมเป็น สีเขียวอ่อน หรือเขียวนวล หรือสีกรัก ก็ใช้แก่นขนุน และยังมีพืชอื่น ๆ อีกมาก
การใช้สี ตามประเพณีไทยโบราณ โดยเฉพาะบางสี ไม่ได้ใช้ทั่วไป เช่น สีแดง ถือเป็นสี สำหรับเจ้า ตำหนักที่ประทับ หรือท้องพระโรง นิยมทาสีแดง นอกจากนี้ เสื้อผ้าที่ประชาชนใช้ ก็ห้ามนุ่งห่ม สีแดงอีกด้วย เพราะถือกันว่า ไม่รู้จัก ที่ต่ำที่สูง มีกล่าวไว้ ในกฎหมายโบราณ บทหนึ่งว่า " อนึ่ง ผู้ใดทัดดอกไม้ และนุ่งผ้าแดง ผ้าชมพูไพระกำ ... แลเข้าไปใน สนวนประตู ทับเรือก็ดี ฝ่ายผ้าเสื้อไซ้ ให้ฉีกทิ้งเสีย " แสดงว่า ถ้าใครนุ่งผ้าแดง ผ้าสีชมพู หรือผ้าที่สี ออกไปทางแดงแล้ว ห้ามเข้าไปใน เขตพระราชวัง ทีเดียว อนึ่ง ในสมัยรัชกาลที่ ๔ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า เจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้านาย และ ข้าราชการฝ่ายใน มาประชุมสวดมนต์ และฟังพระธรรมเทศนา ทุกวันพระอุโบสถ ในวันดังกล่าวนี้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า เจ้าอยู่หัว ทรงพระภูษาสีแสดแดง ย้อมด้วยฝาง ฉะนั้น เจ้านายทุกพระองค์ ที่เสด็จในวันนี้ จึงต้องทรงภูษาย้อมฝาง หรือทรงภูษา สีแดง ที่คล้ายกัน ตามเสด็จด้วย จนถือเป็นแบบอย่างว่า เจ้านายที่จะเสด็จไปวัด ในวันพระ จะต้องทรงภูษาสีแดง
ความหมายของสีธงชาติ
สีธงชาติไทยมี ๓ สี คือ สีแดง สีขาว และสีน้ำเงิน พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณา โปรดเกล้าฯ ให้ใช้เป็นธงชาติเมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๐ และ พระราชทานนามว่า ' ธงไตรรงค์ ' แปลว่า ธงสามสี มีความหมาย ดังนี้
สีแดง หมายถึง ชาติและความสามัคคีของคนในชาติ
สีขาว หมายถึง ศาสนาซึ่งเป็นสิ่งสำคัญ ที่จะน้อมนำจิตใจของคนในชาติ ให้เป็นคนมีศีลธรรม
สีน้ำเงิน หมายถึงพระมหากษัตริย์ผู้เป็นประมุขของประเทศ
สีธงมหาราช
ธงประจำพระองค์พระมหากษัตริย์ ได้เริ่มมีเป็นครั้งแรก ในสมัยรัชกาล พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ได้เปลี่ยนแปลงลักษณะ มาตามลำดับ และได้กำหนดให้ เรียกชื่อว่า 'ธงมหาราช' เมื่อพ.ศ.๒๔๔๐ ต่อมาในพ.ศ.๒๔๕๓ จึงได้เปลี่ยนลักษณะ และสีของธงมหาราชใหม่ โดยกำหนดให้ เป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส พื้นสีเหลือง ตรงกลางมีรูปครุฑ สีแดง ธงมหาราช เป็นธงประจำพระองค์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อเชิญไปใน กระบวนใด ก็เป็นที่หมายว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ประทับอยู่ ณ ที่นั้น
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงกำหนดให้ใช้ สีเหลือง เป็นสีธงมหาราช จะมีพระราชดำริ อย่างไร ไม่ทราบ แต่มีที่น่าสังเกตอยู่ว่า เครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์ อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่ง มหาจักรีบรมราชวงศ์ ( The Most Illustrious Order of the Royal House of Chakri ) นั้น มีสายสะพายสีเหลือง อันเป็นสีของ พระบรมราชวงศ์
( จาก : อ้างอิง ๓ ) เรื่องต่อไปที่เกี่ยวข้อง : สีประจำวัน