ขบวนการผลิตผ้าไทย ลำดับขั้นการทอ

ลำดับขั้นการทอ

   จะสอดด้ายพุ่ง แต่ละเส้นนั้น ต้องปฏิบัติอย่างน้อย 3 ขั้น คือ

  • ขั้นที่ 1 สับตะกอ ให้ด้ายยืน แยกออกจากกัน เปิดเป็นช่องว่าง สำหรับให้ด้ายพุ่งผ่าน เข้าไป ได้
  • ขั้นที่ 2 พุ่งกระสวย ด้ายพุ่งให้สอดไปตามหว่างด้ายยืน
  • ขั้นที่ 3 ปล่อยตะกอให้ด้ายยืน รวมเป็นหมู่เดียวกันตามเดิม กระทบฟันหวีโดย แรงฟันหวี จะพาด้ายพุ่ง ให้เข้ามาชิดกัน เป็นเส้นตรง

    การทอด้วยมือ หากต้องการ ให้ได้เนื้อผ้าเรียบสม่ำเสมอกัน มากขึ้น จะต้องทำอีก 2 ขั้นตอน คือ สับตะกอใหม่ อีกครั้งหนึ่ง ให้ตรงข้าม กับขั้นที่1 กระทบโดยแรงอีกครั้งหนึ่ง จึงสอดด้ายพุ่งเส้นที่ 2 จะทำให้ได้เนื้อผ้าแน่นขึ้น

วิธีทอเบื้องต้น

   การทอผ้าทำได้หลายวิธี ตั้งแต่ ผ้าเนื้อเรียบธรรมดา จนกระทั่ง ยกดอกหลายสีงดงาม กระบวนการทอ เบื้องต้น นั้นมีเพียง 3 วิธี นอกจากนั้น เป็นการปรับปรุง และดัดแปลง ขบวนการเดิม ให้แตกต่างกันออกไป หรือนำวิธีการทอทั้ง 3 มารวมกัน

วิธีทอลายขัด ( plain หรือ tabby weave)

  เคยเรียกกันว่า วิธีทอธรรมดา เป็นวิธีทอที่ง่ายที่สุด แบ่งด้ายยืน ออกเป็น 2 หมู่ ใช้ตะกอ 2 อัน สืบเส้นด้าย สลับตะกอละเส้น เวลายก หรือสับตะกอด้ายยืนหมู่หนึ่ง จะขึ้น อีกหมู่หนึ่งลง เปิดเป็นช่องให้ด้ายพุ่งสอด เข้าไปได้ เมื่อกระทบให้แน่น จะตัดกับด้ายยืน เป็นฉาก

   ผ้าทอลายขัด มีตั้งแต่ผ้าเนื้อบางโปร่ง จนกระทั่งเนื้อหนาแน่น และดัดแปลง วิธีขัด เส้นด้าย ให้แตกต่างออกไป โดยรักษา กระบวนการขัดเส้นด้าย แบบทอลายขัดไว้ ที่ทอ กันมาก ได้แก่ การทอลูกฟูก และการทอลายสาน

วิธีทอลูกฟูก( rib weave)

   เป็นการทอ ให้มีแนวสันนูนขึ้นมา ตลอดทั้งผืน ตามแนวด้ายพุ่ง หรือด้ายยืน มีด้ายหมู่เดียว เรียงปิดแนวลูกฟูกแน่น เกิดจากการใช้ด้ายต่างขนาด ถ้าต้องการ ให้เป็นลูกฟูกทางไหน จะใช้ด้าย ตามแนวนั้นให้ใหญ่กว่าอีกด้านหนึ่ง ด้านซึ่งมีเส้นด้ายเล็ก จะปิดเส้นด้ายใหญ่ เกิดเป็นแนวลูกฟูก

วิธีทอลายสาน( basket weave)

   คือการรวมหมู่ด้ายพุ่ง และด้ายยืนตั้งแต่ 2 เส้นขึ้นไป แล้วทอ เช่นเดียวกับลายขัด หรือ จะรวมแต่เพียงหมู่เดียว จะเป็นด้ายพุ่ง หรือด้ายยืนก็ได้ ผ้าที่ผลิดออกมา จะเป็นตา สี่เหลี่ยม เท่ากันบ้าง ไม่เท่ากันบ้าง เหมือนกับการสานตระกร้า

    ทอลายขัดอาจทำให้ดูแปลกออกไปได้อีกหลายวิธี โดยไม่ต้อง เปลี่ยนแปลงวิธี การทอ เลย แต่ผ้าที่ผลิตออกมานั้น จะมีลักษณะแปลก เนื้อสัมผัส ไม่เหมือนผ้าทอธรรมดาอื่นๆ ผ้าทอลายขัด จึงเป็นผ้ากลุ่มใหญ่มาก เช่น
1. ใช้ด้ายต่างขนาด อาจทอตลอดผืนหรือสลับเป็นระยะ
2. สืบด้ายยืนใส่ฟันหวีให้ถี่ๆห่างๆ เปิดช่องว่างระหว่างเส้นด้ายเล็กบ้างใหญ่บ้าง เกิดเป็นเนื้อผ้าอีกแบบหนึ่ง
3. ใช้เส้นด้ายที่เข้าเกลียวไม่เหมือนกัน หรือจำนวนเกลียวไม่เท่ากัน เช่น แพรเลี่ยน ( flat crepe ) ผ้าป่าน
4. ให้เส้นใย ไม่เหมือนกันเช่น ใช้ด้ายยืนเป็นฝ้าย ด้ายพุ่งเป็นเรยอน หรือด้ายืนเป็นไหม ด้ายพ่งุเป็นโลหะ
5. ใช้ด้ายสีไม่เหมือนกัน
6. ใช้พิมพ์ดอก บนด้ายยืน แล้วใช้ด้ายพุ่งเป็นสีพื้น เมื่อทอเสร็จแล้ว ลวดลายจะจางลง มีสีเทาปนอยู่ด้วย
7. ใช้วิธีการตกแต่งไม่เหมือนกัน

( อ่านต่อ : ลักษณะบางอย่างของผ้าทอ การย้อมผ้าไทย )

การผลิตผ้าไทย

วิวัฒนาการขบวนการผลิตผ้าไทย
การทอผ้า
เครื่องทอยกดอก
เครื่องทอที่ไม่มีกระสวย
เครื่องทอที่ไม่มีกระสวย เครื่องทอแบบ air-jet rapier
ขบวนการผลิตผ้าไทย ริมผ้า ( selvage )
การเตรียมการทอ
ลำดับขั้นการทอ
การย้อมผ้าไทย
การออกแบบลายผ้า ( Textile design ) ลวดลาย
การออกแบบเครื่องแต่งตัวที่ดี
การดูแลรักษาผ้าไหม การซักทำความสะอาดผ้าไหม

( อ้างอิง )

 

สินค้าจาก การผลิตเนื้อผ้า แบบต่างๆ เสื้อผ้าคนไทย

  

ชุดราตรีแบบสั้น สินค้าไทย ชุดไทย แขนยาว ชุดไทยสีต่างๆ ชุดไทยประยุกต์ หลายๆแบบ ชุดราตรียาวสวยๆ